Askerlik borçlanması ve emeklilik
Borçlanmanın asıl değeri prim günü eklemesi değil — sigorta başlangıcınızı geriye çekip sizi bambaşka bir emeklilik rejimine sokabilmesi.
Askerlik borçlanması genellikle "eksik prim günümü tamamlarım" diye düşünülür. Oysa asıl değeri başka bir yerdedir ve çoğu kişi bunu kaçırır.
İki farklı etki
Birincisi, prim gününüz artar. Borçlandığınız her gün toplam prim gün sayınıza eklenir. Emeklilik için gereken 5.000, 7.000 veya 7.200 günlük şarta yaklaşırsınız.
İkincisi — ve asıl önemlisi — sigorta başlangıcınız geriye çekilebilir. Askerliğinizi ilk sigortalılığınızdan önce yaptıysanız, borçlandığınız gün sayısı kadar sigorta başlangıç tarihiniz öne alınır.
Neden başlangıç tarihi bu kadar önemli?
Türkiye'de emeklilik şartlarını belirleyen temel kriter, ne kadar prim ödediğiniz değil ilk defa ne zaman sigortalı olduğunuzdur. Üç ayrı rejim vardır ve aralarındaki fark yıllarla ölçülür:
| İlk sigorta tarihi | Yaş şartı | Prim günü (4/a) |
|---|---|---|
| 08.09.1999 ve öncesi | Yok (EYT) | 5.000 – 5.975 |
| 09.09.1999 – 30.04.2008 | Kadın 58 / Erkek 60 | 7.000 |
| 01.05.2008 ve sonrası | 2036'dan itibaren kademeli 65'e | 7.200 |
Buradaki kritik eşik 8 Eylül 1999'dur. Sigorta başlangıcı bu tarihin bir gün öncesine geçen kişi, EYT kapsamına girer ve yaş şartından tamamen kurtulur.
Kimler için hayat değiştirici
Sigorta başlangıcı 8 Eylül 1999'dan hemen sonra olan ve askerliğini bu tarihten önce yapmış olanlar. Örneğin başlangıcı Kasım 1999 olan ve 1998'de 18 ay askerlik yapmış bir erkek, borçlanma yaptığında başlangıcı 1998'e çekilir ve bir anda EYT kapsamına girer. Beklemesi gereken yaş şartı ortadan kalkar; sadece sigortalılık süresi ve prim günü şartını tamamlaması yeterli olur.
Bu, on yıldan fazla erken emeklilik anlamına gelebilir. Borçlanma bedeli ne olursa olsun bu ihtimal varsa hesaplamaya değer.
Kimler için sınırlı fayda
- Askerliğini sigortalı olduktan sonra yapanlar. Başlangıç geriye çekilmez, yalnızca prim günü artar.
- Prim günü zaten fazlasıyla yeterli olanlar. Ek gün emeklilik tarihini değiştirmiyorsa borçlanma yalnızca masraftır.
- Başlangıcı 1999 eşiğinden çok uzak olanlar. Örneğin 2005 başlangıçlı biri 18 ay geriye çekilse bile hâlâ ikinci rejimde kalır.
Karar vermeden önce
- e-Devlet'ten SGK hizmet dökümünüzü alın. İlk sigorta tarihinizi ve prim gününüzü öğrenin.
- Terhis tarihinizi ve askerlik sürenizi belirleyin.
- Mevcut durumunuzu hesaplayın. Emeklilik hesaplayıcısına bilgilerinizi girin.
- Borçlanma senaryosunu hesaplayın. Aynı hesaplayıcının detay bölümünde borçlanılacak gün alanı vardır; girdiğinizde emeklilik tarihinizin ne kadar öne geldiğini görürsünüz.
- Farkı borçlanma bedeliyle karşılaştırın. Kaç yıl erken emeklilik, ne kadar ödemeye değer?
Ödeme ve süre
Borç tahakkuk ettikten sonra belirtilen süre içinde ödenmesi gerekir. Süresinde ödenmezse başvuru geçersiz sayılır ve yeniden başvurmak gerekir. Kısmi ödeme yapılabilir; ödenen tutar kadar gün borçlanılmış sayılır. Emekli olduktan sonra yapılan borçlanma ise aylığınızı etkilemez, bu nedenle başvuruyu emeklilikten önce yapmak gerekir.
Sigorta başlangıç tarihinin emeklilikteki belirleyici rolünü daha ayrıntılı okumak için bu rehbere bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Askerlik borçlanması sigorta başlangıcımı geriye çeker mi?
Yalnızca askerliğiniz sigorta başlangıcınızdan ÖNCE yapıldıysa. Bu durumda borçlanılan gün sayısı kadar sigorta başlangıcınız geriye alınır. Askerliğinizi sigortalı olduktan sonra yaptıysanız borçlanma yalnızca prim gününüze eklenir, başlangıç tarihiniz değişmez.
Borçlanma bedeli nasıl hesaplanır?
Borçlanılacak her gün için, prime esas kazancın alt ve üst sınırı arasında sizin seçeceğiniz günlük kazancın belirli bir yüzdesi ödenir. Alt sınırı seçerseniz en ucuz, üst sınırı seçerseniz en pahalı olur. Emekli aylığının hesabında borçlanılan dönemin kazancı da dikkate alındığı için, yüksek tutardan borçlanmak aylığınızı bir miktar yükseltir.
Borçlanma başvurusunu nasıl yaparım?
e-Devlet üzerinden veya SGK il ve merkez müdürlüklerine dilekçeyle başvurulur. Terhis belgesi gerekebilir. Tahakkuk eden borç size bildirilir ve belirtilen süre içinde ödenmesi gerekir; süresinde ödenmezse başvuru geçersiz sayılır ve yeniden başvurmanız gerekir.
Kimler için borçlanma mantıklı değil?
Prim gününüz zaten fazlasıyla yeterliyse ve sigorta başlangıcınız geriye çekilse bile rejim değiştirmiyorsanız, borçlanma yalnızca ek masraf olur. Karar vermeden önce mevcut durumunuzu hesaplayın; borçlanmanın emeklilik tarihinizi kaç ay öne çektiğini görmeden ödeme yapmayın.
Doğum borçlanması da aynı işi görür mü?
Kısmen. Kadın sigortalılar doğum sonrası çalışmadıkları süreyi üç çocuğa kadar, çocuk başına en fazla iki yıl borçlanabilir. Ancak doğum borçlanması sigorta başlangıcını geriye çekmez; yalnızca prim gününe eklenir. Bu yönüyle askerlik borçlanmasından daha sınırlı bir etkiye sahiptir.